Kamień trwa

Choć górzyste Bałkany nie sprzyjają wyprawom samochodem, nie powstrzymało to Marca Casalsa od długich podróży po Bośni i Hercegowinie. Ich rezultatem była przeprowadzka do tego kraju. Tutaj, na styku Wschodu i Zachodu, w etnicznym, narodowym i religijnym tyglu, przez wieki funkcjonowali obok siebie muzułmanie, katolicy, prawosławni i Żydzi. Kres temu światu położyła wojna, podczas której Sarajewo było najdłużej obleganą stolicą w nowożytnej historii Europy. By pokazać, jak Bośniacy radzą sobie z rzeczywistością, w której wciąż, po trzech dekadach, unoszą się wojenne widma, Casals oddał głos swym przyjaciołom i znajomym – zarówno z Federacji Bośni i Hercegowiny, jak i Republiki Serbskiej. Ich skomplikowane losy, przesiąknięte traumą, są jednak tylko częścią zebranych przez niego historii. Casals próbuje bowiem pokazać Bałkany Zachodnie poza stereotypem „wiecznego konfliktu”. Towarzysząc jego bohaterom, możemy poczuć fenomen Sarajewa. Dowiedzieć się, co zainspirowało Iva Andricia i Emira Kusturicę, sprawdzić, jak smakuje somun, i doświadczyć tej przedziwnej tęsknoty, która budzi się przy słuchaniu sevdalinek. „Każdy cudzoziemiec piszący książkę o kraju, w którym mieszka lub który odwiedził, odczuwa pokusę, by opowiedzieć o nim w pierwszej osobie, położyć nacisk na własne doświadczenia i przyprawić je zabawnymi anegdotami wynikającymi ze zderzenia kultur. Marc Casals zdecydował się na coś wręcz przeciwnego: opowiedzieć Bośnię poprzez jej mieszkańców.” „El País” „Autor świadomie usuwa się w cień, oddając głos innym. Te głosy, ukształtowane przez czas, nadają opowieści płynny rytm, jakby każdy z nich był jedną z tych pięknych rzek przecinających ten niewielki kraj, bez których nie dałoby się zrozumieć jego kultury i krajobrazu.” „Diario de Sevilla” „W tych wielowymiarowych opowieściach historia kraju jest obecna w takim samym stopniu jak historie osobiste, dzięki czemu zostaje ukazana wyjątkowość bośniackiego doświadczenia.” „Zero Grados” „Narracyjny talent autora sprawia, że te prawdziwe opowieści czyta się niczym literacką fikcję.” „Tarpán”