Szukając minerałów i skamieniałości: klify, góry i kopalnie Hiszpanii

Kolejny – dziewiętnasty – tomik serii "Nauka dla Ciekawych" poświęcony jest wyprawie geologicznej do Hiszpanii. Jest to kraj, w którym kolekcjonowanie minerałów – może mniej skamieniałości – jest powszechne i bardzo popularne. W wielu miastach organizowane są międzynarodowe targi minerałów, a w większych ośrodkach, takich jak Madryt, Barcelona czy Walencja, odbywają się spotkania stowarzyszeń i klubów geologicznych, mineralogicznych oraz kolekcjonerskich. Hiszpanie wydają miesięcznik kolekcjonerski o minerałach „Bocamina” (z hiszpańskiego – kopalnia) opisujący historyczne i współczesne lokalizacje mineralogiczne oraz nowe odkrycia dotyczące rozmieszczenia minerałów w Hiszpanii. Budowa geologiczna Hiszpanii jest bardzo urozmaicona i dlatego nawet na niewielkim obszarze o średnicy kilku kilometrów można napotkać liczne stanowiska kolekcjonerskie, a spenetrowanie pojedynczej doliny w Górach Kantabryjskich na pograniczu Asturii, Kastylii oraz León może zająć wiele dni. Krótko mówiąc, w Hiszpanii jest tak wiele lokalizacji, że nie sposób wszystkich dokładnie opisać ani przebadać, tak jak zrobiono to w przypadku niektórych lokalizacji np. Alp we Włoszech i Francji, Masywu Centralnego czy środkowych Niemiec. W publikacji opisano 15 lokalizacji, wskazując na różnorodność stanowisk (wybrano kryteria dotyczące geologii, litologii, krajobrazów, dostępności i wiele innych). Dla prawdziwego poszukiwacza w szczególności północna Hiszpania nadal daje szansę odkrycia nowych miejsc po przeprowadzeniu wnikliwych studiów literaturowych i wykonaniu badań terenowych. Te własne samodzielnie odkryte stanowiska są przez wielu kolekcjonerów najbardziej cenione, a zdobyte okazy – unikatowe. Poszukiwania można prowadzić w północnej Hiszpanii w niesamowitej scenerii – w dolinach rzek rozcinających masyw Picos de Europa czy na graniach innych części Gór Kantabryjskich. Kąpiele i spacery na plażach w pobliżu klifów między Santander a Gijón zachęcą początkującego kolekcjonera do przyjrzenia się skałom i tworzenia własnej kolekcji. W innych miejscach można połączyć turystykę górską, podziwianie dziedzictwa górniczego, przyrody ożywionej oraz opuszczonych eremów i zabytkowych miast ze zbieraniem minerałów. Przykładem mogą być dawno zapomniane kopalnie sfalerytu (m.in. gemmologicznej jego odmiany – cleofanu) i cynobru w górach Picos de Europa, eksploatowanych za czasów generała Franco. Zarówno rudy cynku z kopalni Áliva, jak i rudy rtęci z kopalń Escarlati i Carmina traktowane były jako surowce strategiczne w odciętym od innych złóż z zagranicy kraju. Inne miejsca umożliwiają połączenie wakacyjnego wypoczynku dla całej rodziny na plaży z nauką surfingu, podziwianiem fauny i flory morskiej w czasie odpływów i poszukiwaniami fluorytów w Berbes, a także minerałów fluorescencyjnych (kryształów górskich z świecącymi na jaskrawożółto w ultrafiolecie wrostkami węglowodorów). Te ostatnie łatwiej można wypatrzeć, spacerując w nocy na plaży z czołówką i lampą ultrafioletową. Większość turystów i geoturystów nie zna takiej Hiszpanii – bezludne okolice, ubogie i niezamieszkane wsie, liczne pustelnie, górskie i rolnicze obszary, ślady dawnej działalności górniczej, a zatem miejsca bez masowej turystyki, które nie pojawiają się na widokówkach i nie są powszechnie opisywane na blogach turystycznych.