Zanim runęły mury

Stworzenie Solidarności było największym dokonaniem Polaków w drugiej połowie XX wieku. Ale jakich Polaków? I czym była Solidarność? Dlaczego była tak wielką sprawą? Na powyższe pytania odpowiada ta książka. Beata Gołembiowska oddaje głos tym, którzy tworzyli Solidarność, począwszy od strajku gdańskiego w sierpniu 1980 roku, a nawet wcześniej, w małych grupach budowali ośrodki oporu i aktywności, z których wyrosła Solidarność. Ci ludzie, wraz z robotnikami Stoczni Gdańskiej i innych zakładów, tworzyli związek, nadali mu kształt, charakter, system wartości, idee, styl działania i prowadzili przez 16 miesięcy. A potem przez noc stanu wojennego, kiedy za niezłomność i aktywność przyszło płacić więzieniem, brakiem pracy, znoszeniem represji SB, często ruiną życia prywatnego. Wytrwali, choć nikt nie wiedział, że za parę lat wszystko się zmieni. []

W przyjętej przez Beatę Gołembiowską konwencji rozmów zostały pominięte konflikty wewnętrzne, tarcia, awantury i rozłamy z lat po stanie wojennym. [] W ostatnich latach wiele o tym napisano, często niesprawiedliwie, padły ciężkie zarzuty, w wielkim stopniu nieprawdziwe.

Zostały rozpowszechnione podejrzenia, często bardzo raniące. Ich odpieranie, dowodzenie nieprawdziwości, wyjaśnianie kulis konfliktów wymagałoby innej książki, o innej wymowie. Autorka i jej rozmówcy zdecydowali się skoncentrować na najważniejszym przekazie, doświadczeniu, sensie Solidarności. Na tym, co spowodowało, że zmieniła bieg historii Polski.

Prof. dr hab. Andrzej Friszke